Auteur: Maria Cornet d'Elzius de Peissant

Gravin Maria, 1 december 1916

Mijn lieve René,

Ik besef dat je lang op mijn antwoord hebt moeten wachten en wil me verontschuldigen dat ik je niet eerder heb geschreven! Je weet hoe mijn dagen gevuld zijn! Ze zijn veel te kort, als je het mij vraagt. En mijn correspondentie blijft heel omvangrijk!
Dank je wel voor alle nieuwtjes die je me hebt gestuurd. Je doet me daarmee een groot plezier.
Weet je al dat ik met Alix naar Lourdes ben geweest voor twaalf dagen? In oorlogstijd is het een lange en vermoeiende reis, maar ons verblijf daar heeft ons dat helemaal doen vergeten! Het weer was schitterend en een aantal dagen zelfs heet. De natuur zag er even frisgroen uit als in september. Ik heb veel troost en dankbaarheid gevonden in dat heilige oord, waar iedereen zo ingetogen en intensief bidt! Alle Belgische soldaten die daar vertoefden – en het waren er heel veel – maakten indruk met hun uniform en hun vroomheid. Het klopt wat ze zeggen: het zijn de besten die je daar aantreft.

Heb ik je al verteld dat we bezoek hebben gekregen van onze Koning? Hij heeft een volledige dag op de Lovie doorgebracht. Hij was ontzettend vriendelijk voor ons, interesseerde zich voor het leven hier, bedankte ons voor de gastvrijheid waarmee we hare majesteit de koningin hebben ontvangen en feliciteerde ons met onze moed. ‘Ik hoop’, zo voegde hij eraan toe, ‘dat u hier ook in de toekomst in alle veiligheid kunt verblijven’ en hij wenste ons en de kinderen alle geluk toe.
Toen hij het portret van je grootvader in het salon zag staan, sprak hij met zeer veel lof over hem en vertelde hij dat hij hem zeer goed had gekend.

Jij bent vast en zeker nog niet op de hoogte van het feit dat Raymond, Joseph en Gérard nu in het College van St-Bertin in St-Omer verblijven? Raymond doet de retorica en Joseph zit in de poësis. De school heeft veel leerlingen (375) en alle leerkrachten zijn zeer vriendelijk. Het instituut was gesloten sinds het begin van de oorlog, maar de bisschop heeft het in oktober opnieuw geopend. Van zodra ik hiervan op de hoogte was, heb ik hen ingeschreven. Versailles is ver en moeilijk bereikbaar als gevolg van alle problemen met de paspoorten. Ze voelen zich alle drie gelukkig in St-Bertin en hun leerkrachten zijn voorlopig zeer tevreden.
Bezorg je mij het adres van Benoit van zodra je dat te pakken krijgt? Ik zou hem graag uitnodigen om enkele dagen bij ons door te brengen.
Je oom en je neven en nichten laten me je groeten en ikzelf omhels je met al mijn liefde,

Tante Maria

Gravin Maria, 14 november 1916

Mijn lieve René,

Heb jij ook een brief van tante Phina ontvangen? Ze schrijft me dat oom Charles de documenten voor het verlof van Benoit in Engeland heeft geregeld. Hij heeft haar een lange brief geschreven vanuit Eu, maar vermoedelijk is hij daar nu al vertrokken. Het is niet duidelijk wanneer hij in Folkestone zal arriveren.

In Folkestone is het verschrikkelijk slecht weer. De kinderen hebben er bijna allemaal griep. Niet te verwonderen, want er waart blijkbaar een echte epidemie door de stad.

Oom Charles heeft een positie gevonden bij het Belgisch Consulaat en is zeer tevreden. Om van tante Phina niet te spreken! Blijkbaar vertrekken dezer dagen veel Belgen uit Folkestone. De gemeenschap van uitwijkelingen krimpt er zienderogen.

Florimond smeedt plannen om zich volgende lente bij het leger te vervoegen. Raymond heeft ons verzekerd dat hij eerst zijn humaniora zal afwerken, wat hij ook naar Florimond heeft geschreven. Hij heeft de retorica achter de rug en wil nu in juli zijn baccalaureaat halen.

Ik ben gehaast, ik zal je volgende keer een langere brief schrijven.
Ik omhels je duizendmaal en stuur je kussen en groeten van je oom en alle kinderen.

Je liefhebbende
tante Maria

Gravin Maria, 10 oktober 1916

Mijn lieve René

Ik ontving net een brief van tante Phina uit Folkestone. Ze heeft het erg druk waardoor ze haar correspondentie af en toe noodgedwongen verwaarloost. Ze stuurt me vooral nieuws over je verlof in Engeland. De hele familie was zo gelukkig omdat je vooraleer je naar Londen vertrok enkele dagen – veel te kort – bij hen hebt doorgebracht. Blijkbaar heb je in Londen verlenging van je verlof gekregen, zodat je er langer dan voorzien bent kunnen blijven. Je hebt je tijd er vast en zeker goed weten te gebruiken. Ben je ondertussen al terug in Auvours? Stiekem zijn we allebei gelukkig dat je deze maand nog niet naar het front kunt vertrekken. We hopen dat je nog een tijdje in Auvours zult moeten blijven. Egoïstisch van ons, dat is juist, want je zult je ongetwijfeld veel gelukkiger voelen aan het front. Maar wij vrezen voor je veiligheid daar, dat begrijp je wel.

Gérard is vorige week uit Folkestone vertrokken en is ondertussen weer thuis: hij was zo opgetogen ons terug te zien! Blijkbaar denken oom Charles en tante Phina er ernstig over na om naar de Lovie te komen. Ze zouden zonder veel moeilijkheden aan de nodige toelatingen kunnen geraken. Wat een vreugde zou dat zijn: elkaar terugzien na drie lange jaren van scheiding! In ieder geval zien ze er erg tegen op om een derde winter op vreemde grond door te brengen.

Tante Phina maakt zich ook zorgen over Benoit: hij laat niets van zich horen… Evenmin heeft ze nieuws uit het vaderland, het leven moet er zeer moeilijk zijn. Zelf probeer ik berichten te verzenden via tante Madeleine, misschien lukt dat wel.

Ik omhels je met al mijn liefde en stuur je eveneens vele zoenen van je oom en nichten en neven.

Je liefhebbende

Tante Maria

Gravin Maria, 3 augustus 1916

De prinsen Sixtus en Xavier van Bourbon-Parma in het uniform van het Belgisch leger, flankeren koningin Elisabeth. Bron: belgiëroyalist.blogspot.be

De prinsen Sixtus en Xavier van Bourbon-Parma in het uniform van het Belgisch leger, flankeren koningin Elisabeth. Bron: belgiëroyalist.blogspot.be

Mijn lieve René

Onze brieven hebben elkaar gekruist. Ik vermoed dat jij mijn brief ongeveer op hetzelfde ogenblik hebt ontvangen als ik de jouwe.
Ik ben zo blij dat je je hebt geamuseerd tijdens je verblijf bij ons. Je lieve woorden maken me erg gelukkig. Je kunt me geen groter plezier doen dan naar de Lovie terug te keren wanneer je daar aan toe bent. Wij ontvangen je altijd met het grootste genoegen.

Onze collegestudenten zijn thuis sinds zaterdag en hebben hun plaats tussen hun broers en zussen weer ingenomen! Gérard is zondag naar Engeland vertrokken. Hij zou nu in Bembridge op het eiland Wight moeten zijn. Hij is helemaal alleen ingescheept en leek opgetogen eindelijk te kunnen bewijzen dat hij een grote jongen is! De P.v.W.(1) is afscheid komen nemen en heeft ons bij diverse gelegenheden op het hart gedrukt hoezeer het hem speet ons te moeten verlaten. Hij heeft me beloofd me zijn portret te sturen. De prinsen van Bourbon-Parma hebben enkele dagen voor het vertrek van de P.v.W. hun opwachting gemaakt en het vieruurtje met ons gegeten. Ik heb hen aan de P.v.W. voorgesteld.
Je ziet dat we hier bekend volk over de vloer krijgen!
De nieuwe generaal is charmant en komt geregeld op bezoek.
Waar is Benoit? Stuur je me zijn adres, zodat ik hem kan schrijven?

Je oom en je neven en nichten laten je duizendmaal groeten en ikzelf omhels je met al mijn liefde.
Je liefhebbende tante
Maria

(1) P.v.W: de prins van Wales

Gravin Maria, 14 Juli 1916

Mijn lieve René

Hoe is je terugreis verlopen? Goed mag ik hopen? Wij waren zo gelukkig om je enkele dagen in ons midden te hebben, terwijl we nu betreuren dat die fijne dagen zo snel om waren.
Je hebt ongetwijfeld al vernomen dat de bombardementen op Poperinge maandagavond opnieuw zijn begonnen. Ze zijn de afgelopen dagen zeer gewelddadig geweest en ze houden maar niet op… voor geen ogenblik. Ik hoor die dodelijke granaten fluiten tot hier, achter mijn schrijftafel …
Maandag waren de kinderen net naar Poperinge vertrokken, maar ze zijn er niet aangekomen. Mademoiselle, Lilly, Linette en Gitta hadden net de stadsrand bereikt toen de aanval begon. Ze zijn onmiddellijk teruggekeerd. Mijnheer Simons en Baudouin Montens bevonden zich in het gevaarlijkste gedeelte van de stad, maar hebben het niet nodig geacht in een kelder te gaan schuilen. Helaas zijn er zoals steeds veel slachtoffers te betreuren, deze keer echter relatief weinig burgers.

Raymond en Joseph hebben me geschreven dat ze de 27ste naar huis komen. Ze zitten nu middenin de examenperiode en hebben geen tijd om aan hun correspondentie te werken. Gelukkig is Raymond hersteld van zijn ziekte maar hij vervloekt die drie weken die hij in het ziekenhuis heeft doorgebracht. Hij heeft er kostbare (studie)tijd verloren.

Baudouin Montens heeft ons het bezoek aangekondigd van twee hoge gasten die verbonden zijn aan de Belgische artillerie. Blijkbaar gaat het over de twee prinsen van Bourbon-Parma (1) die de P.v.W. (2) willen ontmoeten. Ik heb me laten vertellen dat ze heel charmant én bescheiden zijn.

Edward, de jonge prins van Wales, achter het front.

Edward, de jonge prins van Wales, achter het front.

Ik moet mijn brief afronden, mijn lieve René. Je oom en je neven en nichten laten je groeten. Ikzelf omhels je met al mijn liefde.

Tante Maria

Verklaringen:
(1) Sixtus (1886-1934) en Xavier (1889-1977), prinsen van Bourbon-Parma, waren leden van een politiek verdeeld hoogadellijk huis. Hun zus Zita was de laatste Oostenrijkse keizerin (1892-1989) en twee van hun broers streden tijdens de Eerste Wereldoorlog in het Oostenrijkse leger. Sixtus en Xavier dienden aan de geallieerde zijde in het Belgische leger.

(2) P.v.W. (vertaling van Pce d.G.) staat voor de Prins van Wales. De Britse kroonprins Edward (1894-1972) diende tijdens de Eerste Wereldoorlog achter het front. Hij verbleef tussen mei en juli 1916 met het 14de legerkorps op het domein van het kasteel de Lovie.

 

Gravin Maria, 31 mei 1916

Mijn lieve René

Duizend maal bedankt voor je lange brief van 14 mei. Ik wou hem onmiddellijk beantwoorden, maar ik moest me eerst informeren in verband met je vraag om naar de Lovie te komen. Je hebt een laisser-passer nodig en dat compliceert je vraag. Bovendien beschikken wij zelf net over transportmogelijkheden.

Maar wat zal ik gelukkig zijn om je hier bij ons te hebben, mijn lieve René! Dat zal voor iedereen hier een welkome afleiding betekenen. Ik voeg hierbij een brief voor je kolonel. Wil jij hem afleveren met mijn groeten? Je hebt hem in elk geval nodig om je paspoort aan te vragen: de brief bevat de handtekeningen van de burgemeester en van de Engelse veiligheidsdienst.

Mag ik je van harte gelukwensen met je benoeming tot adjudant? Daarmee zal je vast en zeker meer voordelen krijgen. Het is de kroon op je werk, je hebt het meer dan verdiend.
Ik heb nieuws ontvangen van je oom Powis. Hij laat me weten dat een van zijn zonen twee maanden verlof heeft gekregen omdat hij in het kamp een bronchitis heeft opgelopen! Naar het schijnt verblijft je tante Elisa nog steeds in Holland. Zij ontvangt van tijd tot tijd nieuws van je grootmoeder die vertelt dat het leven in bezet België voortdurend duurder wordt.

Ik moet hier ophouden met schrijven, lieve René. Er melden zich bezoekers aan die ik moet ontvangen, dat begrijp je wel.
Dat God je mag beschermen tot het einde van deze verschrikkelijke oorlog.
Je oom en ikzelf omhelzen je met al onze liefde.
Je liefhebbende

Tante Maria

Gravin Maria, 2 mei 1916

Mijn lieve René

Ik heb gisteren een brief van tante Phina ontvangen waarin ze ons de beste wensen van de hele familie overmaakt voor het paasfeest.

Ze voelt zich een beetje verongelukt omdat ik haar nog geen foto’s van de kinderen en de Lovie heb gestuurd. Ook in Folkestone keken de kinderen uit naar hun welverdiende vakantie. Tante Phina en oom Charles waren zeer benieuwd naar de resultaten van de examens en de proeven. Hoewel ze veel vooruitgang verwachten, vreest tante Phina dat ze toch niet zo goed zullen zijn als die van onze oudste jongens in Versailles.

De vastenbezinningen nemen er veel tijd in. De uitgeweken Belgen worden begeleid door abt Colle, de directeur van het college. Bidden is zo ongeveer het enige wat ze ginder kunnen doen, in deze trieste tijden. Veel bidden en hopen dat deze duistere krachten die Europa geselen, eindelijk een halt worden toegeroepen. Vertrouwen en alle harten hoog, dat is ginder  – gelukkig – de teneur.

Uit België geen nieuws, schrijft ze nog, maar dat mag niet verwonderen.

Hier gaat alles goed, ik schrijf je later nog uitgebreid, lieve René.

Alle kinderen groot en klein en je oom omhelzen je.

Ik stuur je zelf ook heel veel liefs,

Je tante Maria

gravin Maria, 24 april 1916

Mijn lieve René,

Ik ben zo blij dat je mijn fotootjes hebt ontvangen en dat ze je plezier doen. Bij een volgende gelegenheid probeer ik je er nog enkele te sturen. Het is inmiddels heel moeilijk geworden om aan fotografiemateriaal te geraken. Bovendien kan ik hier in huis niet ontwikkelen, noch afdrukken. Zodoende moet ik mijn fotoreeks waarmee ik 11 jaar geleden ben gestart, zo goed als stopzetten.

Dank je wel voor je brief, lieve René, en ook voor de nieuwtjes. Je schrijft dat je vertrek uit Auvours in de week van 8 april was gepland. Ik hoop maar dat je mijn brief nog ergens te velde ontvangt. Vergeet niet me te verwittigen wanneer je aan het front bent aangekomen. Ik zal zo gelukkig zijn je terug te zien, lieve René. Stel je voor dat het alweer drie jaar geleden is dat we elkaar voor het laatst zagen!

Overmorgen komen Joseph en Raymond thuis voor een vakantie van een tiental dagen. Wij verheugen ons daarop… en zij ook. Het was heel lastig om paspoorten te verkrijgen, het verkeer wordt hoe langer hoe moeilijker. Dankzij de vriendelijkheid van commandant van Tilt en generaal de Jonghe hebben we dan toch een speciale toelating ontvangen.

Wat kan ik vertellen over ons leven hier? Niet echt veel. Naar ons gevoel volgen de gebeurtenissen elkaar niet snel genoeg op om enige verandering in de toestand te kunnen brengen.

Het weer is prachtig, bijna heet. Dat ziet er dus goed uit voor de vakantie van de kinderen. Zo jammer dat dat nieuw leven in de natuur altijd weer gepaard gaat met de dood … Helaas domineert dat laatste het leven rondom ons. En de vooruitzichten zijn verre van geruststellend. Men heeft het over 4 tot 5 jaar oorlog!
Mijn lieve René, ik moet je snel weer verlaten, ik wil dat mijn brief vandaag nog kan vertrekken.
Je oom en neven en nichten zenden je alle liefs en ik voeg er een knuffel en een zoen aan toe.

Je tante Maria

Portret van René de Bergeyck

René de Bergeyck La Haye 29-04_1915_Archief de Bergeyck col BdB -561-009
Archief de Bergeyck, deelarchief de Bergeyck, nr. 531

De 28ste april 1915 verblijft René de Bergeyck in Den Haag, klaar om naar Engeland te vertrekken waar hij zich bij het Belgisch leger zal inlijven. Voor zijn afreis laat hij zich nog portretteren. Mogelijk bezorgt hij afdrukken van deze foto aan zijn tantes Phina en Maria, waarvoor gravin Maria hem in haar brief van 28 maart 1916 merkbaar tevreden bedankt.

 

gravin Maria, 28 maart 1916

Mijn lieve René

Ik was al enige tijd van plan je te bedanken voor je laatste brief, maar zo overbelast door mijn drukke briefwisseling, dat ik er tot vandaag niet toe ben gekomen.
Bij deze een welgemeende dank om ons op de hoogte te houden van alles wat jezelf aangaat, want alles wat jij doet, interesseert ons in hoge mate. Tante Phina heeft me je foto bezorgd – ben je erin geslaagd er een naar je lieve ouders te sturen? Wat zal hen dat een vreugde bezorgen! Ik wacht vol ongeduld op de dag dat je eindelijk bij ons op bezoek zult kunnen komen, mijn lieve René!

Ik begrijp dat het kampleven je niet meer kan begeesteren. Alle soldaten denken er zo over: ze verkiezen zonder uitzondering het front boven de opleiding.
Jean Ullens, je moet hem kennen, is aan de beterhand en heel tevreden sinds hij hier in de streek is gelegerd. In een paar maanden tijd is hij 12 kg bijgekomen!
Dankzij Louise d’Ursel en de prins de Ligne die hier aan het front verblijft, heb ik nieuws ontvangen uit bezet België. Mijn broer Benoit, die pastoor is in Etterbeek, is door de Moffen vier maanden lang gevangen gezet. De hele familie maakt het goed, maar is de despotische bezetting meer dan moe aan het worden.

Raymond en Joseph hebben me verteld van de brief die je hen hebt geschreven. Ze zijn er heel gelukkig mee. Je weet dat we hen enkele weken geleden hebben bezocht in Parijs? Ze waren vrij goed geluimd, niettegenstaande het strenge regime waaraan ze op school onderworpen zijn. De studies lopen vlot, ik ben werkelijk heel tevreden. Ik hoop dat ze in de paasvakantie – vanaf de 19de april – kunnen naar huis komen. Ik stuur je nog twee kleine fotootjes die ik vorig jaar heb genomen. Ik hoop dat ik je ermee een plezier doe.

Ik moet hier ophouden met schrijven, lieve René, maar niet voor ik je omhelsd heb en je alle liefs van ons allen heb overgemaakt,

tante Maria