Dag zus,

ze willen dat ik winkeljuffrouw word. Of bakkersknecht. Nonkel Henri kwam daarmee af. Ze hebben de handen vol met werk voor het Komiteit, en wat extra hulp zou van pas komen. Dat begrijp ik best, maar waarom ik? Ik zie het mezelf nog niet doen. Ze hebben nochtans iemand nieuw, een zekere Marie, een knap ding. Die zal de klanten nogal doen toestromen! Straf is dat. Bij ons komt niemand meer. Om niet alles te laten beschimmelen – of stelen door die pinhelmen – eten we het allemaal zelf op. Eerder deze maand is er in het ziekenhuis een eetwarenwinkel van de gemeente geopend. Niet zo’n goede zaak voor ons. De burgemeester zelf had ons uitgenodigd voor de plechtige opening. Beleefdheidshalve zijn maman en papa ernaartoe gegaan. Ik niet. Ik heb daar niks te zoeken, al zou een verzetje misschien wel deugd gedaan hebben. Ik moet terug naar school, wist je dat al? Het is te zeggen: volgens onze nieuwe, grote baas, gouverneur-generaal Von Bissing. Verplicht onderwijs voor iedereen tot veertien jaar. Dat beslist die opperpin zomaar. Niet slecht eigenlijk, maar hoe dat praktisch geregeld moet worden? De scholen zitten vol soldaten. ’s Nachts slapen ze in de klaslokalen, de refter, de turnzaal. Overdag hangen ze rond op de speelplaats, in de refter, in de turnzaal. En dat met al die kinderen… Wat moet daar van komen? Je ziet wat er in Haasdonk is gebeurd, met dat zesjarige meisje. En dan heb ik het nog niet over het gevaar dat oudere meisjes lopen met al die mannen in de buurt. Dat is de reden waarom maman en papa besloten hebben me niet terug naar het pensionaat te sturen, vermoed ik. We zijn er gaan kijken, maar toen ze al die mannen zagen, wisten ze genoeg. Verplicht of niet, ik ga dus niet meer naar school. Ja, ik pleeg verzet! Met het medeweten en de goedkeuring van maman en papa. Het klinkt misschien stom, maar het geeft een goed gevoel. En op die paar maanden zal het wel niet aan komen zeker. Wat geen goed gevoel gaf, Eléonore, was wat we in Melsele zagen. De pinhelmen zijn daar loopgraven aan het aanleggen. Ze kappen alle hoge bomen, halen wijmen weg en graven de weiden af tot zo’n 20 cm diep. Verwachten ze soms een inval? Het maakte me wat zenuwachtig. Het was wel weer een perfect voorbeeld van hoe tegenstrijdig die kerels kunnen zijn: wij in Beveren mogen net géén bomen meer vellen, heggen en afsluitingen slopen. En geen enkel stuk land ligt er hier nog onbenut bij. Elk grasveld, elk plein, zelfs het kleinste strookje gras wordt omgeploegd om er aardappelen te planten. En de boeren moeten hun rapen van de velden halen en er koren en kolen planten. Zelfs dat beslissen we niet meer zelf. Hoor mij nu, ik begin al als een echt boerinnetje te klinken. Waar moet dat heen? Ik zal maar vlug mijn schildergerief boven halen. Een beetje tegengewicht bieden. Verras jij me een van deze dagen met een briefje of zo? Ik kijk er zo naar uit…

Veel liefs,

Cécile

Beste Eléonore,

eindelijk eens goed nieuws! Onze logés gaan weg; ze zijn aan het pakken. Hopelijk nemen ze alleen hun eigen spullen mee – zeker weet je dat nooit met die kerels – maar toch: het voelt alsof we een stukje vrijheid terugkrijgen. Zolang we maar geen nieuwe moffen in de plaats krijgen natuurlijk. Voor de rest is de vrijheid hier ver te zoeken. Het is altijd wat. Nu is het weer dat alle mogelijke bijeenkomsten verboden zijn. Zelfs vastenavond mocht niet gevierd worden, niemand mocht zich verkleden. (Maar de verjaardag van hun Kaiser, 27 januari, die moesten we wel vieren, willen of niet!) Ik ben nooit zo tuk geweest op carnaval en zo, dat weet je, maar nu het niet meer mag werd het opeens heel aanlokkelijk. Ik heb het toch maar niet gedaan. Al goed, want een week later liet burgemeester Pypers weten dat de gemeente veroordeeld was tot een boete van 5 000 frank. Niet weinig, hè. Geen idee waarom. En passant maande hij ons aan om ons “te onthouden van daden tegenover de bezetter”. Zo zie je maar. Veel moeten we niet doen om ons “Duitsvijandig” te gedragen. Maar zij? Zij mogen wel met ons sollen! Moet je horen hoe ze burgemeester Verstockt van Vrasene aan het lijntje houden. Hij stuurde de commandant in Sint-Niklaas 31 bons voor betaling van geleverd vee door inwoners van Vrasene. Een week later komen die bons gewoon terug bij hem; ze moeten naar de Etappenkommandantur in Lokeren gestuurd worden. Hij doet dat. Weer een week later komen die bons weer terug. Deze keer moeten ze rechtstreeks naar Gent gestuurd worden. Wat zullen ze daar verzinnen? Zo blijf je bezig. En of die boeren ooit hun geld gaan zien… Zo gaat het er hier aan toe, Eléonore. Wat kan ik je nog vertellen? Elvire, die vriendin van maman, zit haar steeds maar te porren om mee te werken aan het liefdadigheidscomité hier. Het valt onder het Provinciaal Comité van Antwerpen, niet dat van Sint-Niklaas of Oost-Vlaanderen. Dat heeft met die verdeling in Etappengebied en Gouvernementsgebied te maken. Omdat Beveren binnen de vroegere fortengordel rond Antwerpen ligt, horen we tot de Vesting Antwerpen, en daarom tot het Gouvernementsgebied. Je moet het maar weten. En ik? Wat doe ik hele dagen lang? Niet veel. Ik lees wat, ik schrijf brieven, ik probeer wat te schilderen, ik verveel me. We zien weinig mensen. Van tijd tot tijd de buren, en die jongen van Ter Saksen – Remi heet hij, geloof ik – die komt nog wel eens een bloemstuk brengen. En af en toe loop ik binnen bij nonkel Henri en tante Virginie. Het gaat goed met hen, met de nichten ook. Neef Florent zit aan het front, hij is sergeant. Misschien kun jij hem eens opzoeken? Heb jij soms nieuws? Dan hoor ik het graag – en snel!

Tot gauw,

je zusje Cécile